HAKIM WORKSAI & Product Studio
فارسیStart a conversation

AI glossary

AI glossary from A to Z

Learn complex terms through a short definition, mental model, and clear difficulty level.

26 of 26 terms

Choose a letter or combine filters.
Abase

Algorithmalgorithm

Step-by-step instructions for solving a problem.

Basic conceptsExample

مرتب‌کردن فهرست نام‌ها با یک روش مشخص، یک الگوریتم ساده است.

Definition, example, and when to use it

In detail: In AI, the algorithm specifies how to process data and how to make a decision or prediction.

Use it when: وقتی می‌خواهی دربارهٔ روش حل یک مسئله، مستقل از ابزار، صحبت کنی.

Bdata

Benchmarkmeasurement criteria

Without a common scenario, comparing two models is more like a guess than an evaluation.

A set of static tests to compare the performance of models or systems.Example

پنجاه سؤال ثابت را به دو مدل بده و دقت و زمان پاسخ را مقایسه کن.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی لازم است مدل‌ها یا نسخه‌های مختلف را با یک سناریوی ثابت مقایسه کنی.

CLinguistic models

Context Windowcontext window

The context length affects the conversation memory, cost and response quality.

The maximum amount of text that the model can see in one request.Example

اگر متن ورودی از پنجرهٔ زمینه بزرگ‌تر باشد، بخشی از آن باید حذف یا خلاصه شود.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی پاسخ ناقص می‌شود یا باید بدانی چه مقدار متن را می‌توانی به مدل بدهی.

Ddata

Datasetdataset

Data quality, representation and authorization are usually more important than its raw volume.

A collection of samples for training, evaluation or testing.Example

فهرست تیکت‌های برچسب‌خوردهٔ پشتیبانی می‌تواند دیتاست طبقه‌بندی باشد.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی دربارهٔ مجموعهٔ نمونه‌های آموزشی، ارزیابی یا آزمایش حرف می‌زنی.

ELinguistic models

EmbeddingEmbedding vector

Vectors are the basis of semantic search and many RAG systems.

Convert text, image or data into a numeric vector that preserves semantic similarity.Example

دو متن دربارهٔ یک موضوع، حتی با واژه‌های متفاوت، embedding نزدیک‌تری می‌سازند.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی جست‌وجوی معنایی، پیشنهاد مشابه یا RAG می‌سازی.

FLinguistic models

Fine-tuningfine tuning

Before fine-tuning, the problem should be detailed with prompt, RAG and basic evaluation.

Further training a model on specialized examples to change behavior or output style.Example

برای ثابت‌کردن سبک پاسخ روی نمونه‌های تاییدشده، می‌توان مدل را fine-tune کرد.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی prompt و دادهٔ زمینه‌ای کافی نیستند و به تغییر پایدار رفتار مدل نیاز داری.

GAI safety

GuardrailsProtectors

guardrail is not a substitute for human testing and monitoring; It just lowers the risk level.

Rules and filters that keep system behavior within the expected range.Example

محدودکردن ابزار agent به خواندن فایل‌ها یک guardrail دسترسی است.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی می‌خواهی ورودی، خروجی یا اقدام سیستم را در محدودهٔ امن نگه داری.

HAI safety

HallucinationModel illusion

source, citation, scope limitation and regular evaluation are ways to reduce this risk.

Producing a false or fictitious answer in a confident tone.Example

مدل برای کتابی که وجود ندارد، نام نویسنده و لینک ساختگی می‌سازد.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی پاسخ مطمئن به نظر می‌رسد اما منبع یا شواهد قابل بررسی ندارد.

ILinguistic models

InferenceConclusion

latency, cost and context limitation during inference determine the user experience.

The step of using the trained model to generate a prediction or response.Example

تولید پاسخ برای یک prompt در زمان استفاده، inference است.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی دربارهٔ زمان اجرا، latency، هزینه یا خروجی مدل آموزش‌دیده صحبت می‌کنی.

JAI safety

JailbreakLimit bypass

production system needs threat model, adversarial test and event recording.

Attempting to force the model to violate security commands or policies.Example

کاربر تلاش می‌کند با دستورهای چندلایه، محدودیت ابزار را بی‌اثر کند.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی یک ورودی قصد دورزدن قوانین یا مرزهای ایمنی سیستم را دارد.

Kdata

Knowledge GraphKnowledge graph

The knowledge graph is useful for questions where the relationship and path are more important than the text itself.

Representation of entities and their relationships in the form of nodes and edges.Example

رابطهٔ «شخص در شرکت کار می‌کند» را می‌توان به شکل دو گره و یک یال ذخیره کرد.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی رابطه‌ها، مسیرها و موجودیت‌ها از متن خام مهم‌تر هستند.

LLinguistic models

LLMLarge language model

LLM is a general tool; The quality of real work depends on context, tools, data and evaluation.

A model trained on a large volume of text for language understanding and production.Example

یک LLM می‌تواند متن را خلاصه، بازنویسی یا بر اساس context تولید کند.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی دربارهٔ مدل عمومی تولید یا فهم زبان صحبت می‌کنی.

MSmart agents

MCPModel context protocol

MCP can standardize connectivity, but authorization and access boundary must still be controlled separately.

A standard for connecting agents to tools and data sources with a specified contract.Example

یک سرور MCP می‌تواند فهرست فایل‌های مجاز را به agent ارائه کند.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی می‌خواهی ابزار و منبع داده را با قرارداد مشخص به agent وصل کنی.

Nmachine learning

NLPNatural Language Processing

Search, summarization, classification and entity extraction are common applications of NLP.

a field for understanding, analyzing and producing human language by machine.Example

استخراج نام شرکت‌ها از متن فارسی یک کار NLP است.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی مسئله‌ات فهم، طبقه‌بندی یا تولید زبان انسانی است.

OLinguistic models

Open Source Modelopen source model

Being open source does not always mean free for any use or easy to deploy.

A model whose code, weight, or license is partially published for review and use.Example

پیش از استفادهٔ تجاری، مجوز وزن‌ها و دادهٔ مدل را بررسی کن.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی دربارهٔ دسترسی، اجرا یا مجوز یک مدل منتشرشده تصمیم می‌گیری.

PPrompt

Prompt Engineeringprompt engineering

A good prompt should clarify its role, purpose, allowed data, output format, and success criteria.

Input design, context and constraints to get more reliable output.Example

تعریف نقش، ورودی، فرمت JSON و معیار قبولی یک prompt مهندسی‌شده است.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی با تغییر ساختار ورودی می‌خواهی کیفیت و ثبات خروجی را بهتر کنی.

Qinfrastructure

QuantizationQuantization

Volume reduction can come at the cost of speed or accuracy and should be weighed against a real scenario.

Reducing the numerical accuracy of model weights to reduce the size and cost of implementation.Example

مدل 8-bit معمولاً حافظهٔ کمتری از نسخهٔ کامل مصرف می‌کند.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی می‌خواهی مدل را ارزان‌تر یا روی سخت‌افزار محدود اجرا کنی.

Rdata

RAGAdditive manufacturing with recovery

RAG improves the problem of up-to-dateness and citation, but the quality of retrieval and source is decisive.

Retrieving relevant information from an external source before generating a response.Example

پیش از پاسخ به سؤال قرارداد، بندهای مرتبط از اسناد بازیابی می‌شوند.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی پاسخ باید به اسناد، داده یا اطلاعاتی بیرون از حافظهٔ مدل تکیه کند.

SPrompt

System Promptsystem prompt

system prompt alone is not enough security boundary and must be accompanied by tools, authorization and testing.

High-level instruction that determines the general behavior of the model or agent.Example

دستور سیستمی می‌گوید پاسخ کوتاه باشد و فقط از منابع مشخص استفاده شود.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی می‌خواهی رفتار پایه و قرارداد خروجی یک مدل یا agent را تعریف کنی.

TMachine learning

TransformerTransformer

The ability to process distant relations in the text made the transformer widespread in language and image.

neural network architecture based on attention, which is the basis of many models today.Example

attention به مدل کمک می‌کند ارتباط واژه‌های دور از هم را در متن ببیند.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی دربارهٔ معماری اصلی بسیاری از مدل‌های زبانی و چندرسانه‌ای صحبت می‌کنی.

USmart agents

UI AgentUser interface agent

Any external action must be visible, limited and verifiable if necessary.

agent that programs and interacts with user interface elements to perform tasks.Example

agent یک فرم را باز می‌کند، مقدار را وارد می‌کند و پیش از ارسال تأیید می‌گیرد.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی agent با صفحه، دکمه، فرم یا مرورگر مثل کاربر تعامل می‌کند.

Vdata

Vector Databasevector database

The choice of embedding, chunking and metadata model is as important as the database itself.

A database for storing and searching embedding based on similarity.Example

embedding اسناد در vector database ذخیره می‌شود تا نزدیک‌ترین بخش‌ها پیدا شوند.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی باید حجم زیادی از بردارها را بر اساس شباهت معنایی جست‌وجو کنی.

WIntelligent agents

Workflow AgentWorkflow agent

workflow agent must have specific stop, retry, timeout and error path.

A system that executes several defined steps with tools and conditions.Example

agent ابتدا داده را می‌خواند، اعتبارسنجی می‌کند و سپس گزارش را ذخیره می‌کند.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی کار چند مرحلهٔ ثابت، ابزار و مسیر خطا دارد.

XAI safety

XAIExplainable artificial intelligence

Explainability is important for debug, trust and critical decisions; A simple explanation is not necessarily a complete explanation.

Methods and tools to understand the reason for a model output or decision.Example

سیستم نشان می‌دهد کدام ویژگی‌ها بیشترین اثر را بر امتیاز داشته‌اند.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی کاربر یا تیم باید دلیل یک پیش‌بینی یا تصمیم مدل را بفهمد.

Yinfrastructure

YAMLConfiguration language

design and pipeline files use YAML, but indentation and data type should be tested.

readable format for writing configuration and structured data.Example

نام محیط، پورت و feature flagها را می‌توان در YAML نگه داشت.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی دادهٔ ساختاریافته‌ای می‌خواهی که انسان هم به‌راحتی بخواند و ویرایش کند.

ZPrompt

Zero-shotNo sample

Zero-shot is useful for rapid prototyping when the output contract is exact.

Doing a task without providing a solved example and only by explaining the command.Example

از مدل می‌خواهی یک متن را بدون نمونهٔ قبلی در سه bullet خلاصه کند.

Definition, example, and when to use it

In detail:

Use it when: وقتی می‌خواهی با توضیح مسئله و بدون ارائهٔ نمونه شروع کنی.